Đối với người Việt xưa và nay, ăn uống bên cạnh là một nhu cầu thiết yếu còn là một thú vui tao nhã và thưởng thức văn hóa ẩm thực dân tộc. Các món xôi được chế biến từ nếp của Việt Nam có thể kể đến xôi vò, xôi vị, xôi bắp, xôi gấc, xôi sầu riêng, xôi gà, xôi lạp xưởng, xôi đậu đen, xôi đậu xanh, xôi đậu phộng…. Trong đó, xôi vị được xem là món ăn cần nhiều kỹ thuật nhất vì miếng xôi ngon không chỉ đòi hỏi ngon miệng mà phải mang hình thức đẹp.

Xôi vị là một món ăn ngọt được chế biến chủ yếu từ 2 nguyên liệu có thể được xem là tiêu biểu cho sản phẩm nông nghiệp truyền thống của Việt Nam đó là nếp và dừa. Xôi vị nấu chín thơm nức mùi nước dừa và đường, hạt xôi mềm, dẻo kết hợp với vị ngọt vừa phải và vị béo ngậy của dừa tạo nên món xôi không lẫn vào đâu được trong các món xôi của Việt Nam. Người nấu cần có kỹ thuật sao cho các hạt xôi dường như được áo một lớp đường bóng loáng bên ngoài nhưng lại không rời rạc mà dính chặt vào nhau đồng thời cũng không bị nát. Tùy theo sự khéo léo của người thợ mà xôi vị có thể có màu xanh mướt của lá dứa hoặc màu tím rịm của lá cẩm hay là sự kết hợp hài hòa về màu sắc của cả 2 màu trên cùng với lớp nhân xanh vàng làm từ đậu xanh.

Khác với các loại xôi khác, trong kỹ thuật chế biến xôi vị có sử dụng một loại gia vị tạo mùi quen thuộc nhưng cũng khá độc đáo trong các loại bánh ngọt đó là đại hồi hay còn gọi là tai hồi, tai vị làm cho xôi vị khi ăn ngoài mùi thơm của dừa và đường, người ăn còn cảm nhận được vị thoang thoảng của bột tai vị. Và có lẽ tên gọi xôi vị cũng được xuất phát từ đây.

Xôi vị là món ăn ngon không chỉ được xem như một loại thức ăn chơi quen thuộc mà còn được dùng trong các bữa tiệc trang trọng như những dịp cưới hỏi, giỗ chạp, thôi nôi, đầy tháng… với nhiều hình thức được trình bày khá đẹp mắt.